Srebrzyca: Ekspozycja na srebro AgCl
- annolim

- 11 gru 2025
- 4 minut(y) czytania

Czym właściwie jest srebrzyca?
Srebrzyca powstaje, gdy cząsteczki srebra gromadzą się w skórze i ciemnieją pod wpływem światła, podobnie jak w przypadku fotografii w starym stylu. Po utworzeniu się tego pigmentu, kolor jest prawie zawsze trwały. Schorzenie to ma zazwyczaj charakter kosmetyczny, ale jego psychologiczne i społeczne konsekwencje mogą być poważne.
Miłośnik srebra koloidalnego
Jeden z najczęściej opisywanych współczesnych przypadków dotyczy mężczyzny, który przez lata codziennie spożywał domowej roboty srebro koloidalne. Jego skóra stopniowo zmieniła kolor z bladego na łupkowo-niebieski, szczególnie w miejscach narażonych na działanie słońca. Badania medyczne wykazały, że cząsteczki srebra odkładały się głęboko w skórze właściwej.
Przyczyna: Długotrwałe przyjmowanie roztworów srebra w dużych dawkach.
Podsumowanie: Picie srebra koloidalnego jest najczęstszą przyczyną ciężkiej, uogólnionej srebrzycy.
Niewłaściwe stosowanie kremów prowadzi do miejscowych przebarwień
Kilka zgłoszonych przypadków dotyczy osób stosujących miejscowo kremy zawierające srebro – zazwyczaj reklamowane jako przeciwbakteryjne lub „lecznicze” – przez długi czas. Zamiast przebarwień na całym ciele, wystąpiła u nich miejscowa srebrzyca na twarzy lub dłoniach.
Przyczyna: Wielokrotne stosowanie kremów ze srebrem w tym samym miejscu.
Podsumowanie: Nawet miejscowa ekspozycja może prowadzić do pigmentacji, jeśli srebro gromadzi się w skórze z czasem, zwłaszcza gdy produkt jest stosowany znacznie częściej niż zamierzono.
Srebrzyca zawodowa u pracowników rafinerii srebra
Pracownicy przemysłu górniczego i rafinacji metali okresowo cierpieli na srebrzycę. Historycznie, przed wprowadzeniem nowoczesnych środków ochrony przemysłowej, wdychanie pyłu srebra lub długotrwały kontakt ze skórą prowadziły do powolnej akumulacji.
Przyczyna: Wieloletnia ekspozycja w miejscu pracy drogą wziewną lub przez skórę.
Podsumowanie: Normy bezpieczeństwa pracy znacząco zmniejszyły liczbę tych przypadków, ale nadal stanowią one podstawę wiedzy na temat przewlekłej toksyczności srebra.
Wyrób medyczny powodujący wewnętrzne osadzanie się srebra
Niektóre wyroby medyczne – zwłaszcza implanty pokryte srebrem starszej generacji lub długotrwałe opatrunki na rany – w pojedynczych przypadkach powodowały srebrzycą tkanek wewnętrznych. Przebarwienie nie było widoczne na skórze, ale zostało wykryte podczas biopsji lub zabiegu chirurgicznego.
Przyczyna: Wypłukiwanie srebra z wszczepionych lub długotrwale stosowanych miejscowo produktów medycznych.
Podsumowanie: Nowoczesne technologie medyczne ograniczają uwalnianie srebra, ale te przypadki pomogły organom regulacyjnym doprecyzować progi bezpieczeństwa.
Zaskakujący przypadek srebrzycy po zastosowaniu kropli do oczu
U kilku pacjentów leczonych z powodu przewlekłych schorzeń oczu, kroplami do oczu zawierającymi srebro rozwinęła się rzadka postać choroby zwana srebrzycą, w której spojówka i wewnętrzna strona powiek przybrały niebieskoszary kolor.
Przyczyna: Długotrwałe stosowanie kropli do oczu z azotanem srebra lub białkiem srebra (obecnie w większości przestarzałych).
Podsumowanie: Wielokrotna ekspozycja błon śluzowych może prowadzić do miejscowego odkładania się złogów, nawet przy małych dawkach.

Opinie organów regulacyjnych i ekspertów (UE i USA)
UE — SCCS: Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów UE wydał opinię (2024), w której wyraził obawy dotyczące bezpieczeństwa mikronowych cząsteczek srebra w kosmetykach (uznanych za niebezpieczne we wcześniej proponowanych stężeniach dla produktów spłukiwanych i niespłukiwanych). Jest to ważna ocena bezpieczeństwa konsumentów, która pokazuje, że unijne organy naukowe uważają niektóre formy/zastosowania srebra za problematyczne w przypadku kosmetyków.
ECHA / REACH (Europa):
Zgodnie z opublikowanymi stronami ECHA dotyczącymi substancji i listami ograniczeń REACH, chlorek srebra nie znajduje się (jeszcze) na listach ograniczeń Załącznika XVII REACH ani na liście kandydackiej SVHC w rozumieniu ostatecznego wpisu dotyczącego ograniczeń/zezwoleń.
Karty charakterystyki substancji/strony ECHA nie zawierają obecnie żadnych ograniczeń Załącznika XVII dla AgCl.
JEDNAK istnieje aktywny ruch regulacyjny: Szwecja złożyła wniosek dotyczący zharmonizowanej klasyfikacji i oznakowania (CLH) dla srebra/niektórych związków srebra, a rejestr ECHA wskazuje na zamiary/propozycje zharmonizowanej klasyfikacji związków srebra (w tym produktów w latach 2024–2025).
Proces ten może prowadzić do klasyfikacji zagrożeń (np. toksyczność reprodukcyjna, toksyczność dla określonych narządów docelowych itp.), które prowadzą do dalszych ograniczeń lub zakazów. Krótko mówiąc — kontrola regulacyjna rośnie, a niektóre formalne wnioski dotyczące CLH są w trakcie realizacji.
Aktualizacje przepisów „Omnibus” UE i prace nad prawem dotyczącym kosmetyków również dotyczyły nanosrebra; Niektóre pakiety legislacyjne proponowały zakazy lub ograniczenia stosowania srebra (nanocząsteczek) w kosmetykach. Oznacza to, że otoczenie regulacyjne ewoluuje.
USA — FDA / agencje zdrowia publicznego:
FDA wielokrotnie ostrzegała przed produktami zawierającymi srebro koloidalne (które nie są bezpieczne/skuteczne jako leki wewnętrzne) i podejmowała działania w związku z fałszywymi oświadczeniami zdrowotnymi; FDA zezwala na stosowanie srebra jako dodatku koloryzującego w niektórych ograniczonych zastosowaniach (np. w niektórych lakierach do paznokci w ramach ścisłych ograniczeń), ale nie popiera produktów zawierających srebro koloidalne do spożycia. Przeglądy FDA dotyczące urządzeń/zastosowań medycznych wskazują na srebrzycę i odkładanie się srebra w tkankach w przypadku niektórych implantów pokrytych srebrem lub długotrwałej ekspozycji, ale nie wykazują wyraźnego sygnału o przewlekłych chorobach układowych przy niskim narażeniu konsumentów.
Amerykańskie źródła toksykologiczne (ATSDR, NIOSH) podsumowują, że wysokie/przewlekłe narażenie może powodować srebrzycę i podwyższone stężenie srebra w tkankach/krwi; podkreślają drogę narażenia i dawkę jako kluczowe czynniki determinujące ryzyko.
Czy AgCl jest konkretnie zakazany/ograniczony w ramach REACH?
Jeszcze nie w ostatecznym, ogólnounijnym ograniczeniu w Załączniku XVII REACH ani na liście kandydackiej substancji SVHC zgodnie z publiczną bazą danych substancji ECHA i typowymi, obecnie dostępnymi kartami charakterystyki substancji (MSDS). Oznacza to, że na publicznie dostępnych stronach, nie ma ogólnego ograniczenia w Załączniku XVII, które konkretnie wymieniałoby chlorek srebra.
Ale: trwają aktywne działania regulacyjne (zharmonizowane propozycje klasyfikacji, opinie SCCS, ukierunkowane konsultacje), które mogą prowadzić do nowych klasyfikacji CLP lub dalszych ograniczeń. Na przykład Szwecja złożyła propozycje CLH dla związków srebra (a ECHA przeprowadziła konsultacje/oceny), a SCCS stwierdził, że mikronowe cząstki srebra budzą obawy dotyczące bezpieczeństwa kosmetyków. Te kroki często poprzedzają lub uruchamiają formalne ograniczenia lub zakazy w prawie dotyczącym kosmetyków/chemii.
Źródła - kluczowe dokumenty:
Ostateczna opinia SCCS na temat bezpieczeństwa srebra w produktach kosmetycznych (SCCS, 2024).
ECHA — substancje objęte ograniczeniami w ramach REACH / strony ECHA dotyczące chlorku srebra (brak ostatecznego ograniczenia wymienionego w Załączniku XVII).
Rejestr ECHA / zamiary klasyfikacji (pokazują działania Szwecji w zakresie CLH dotyczące związków srebra w latach 2024–2025).
Profil toksykologiczny ATSDR / materiały NIOSH dotyczące srebra (toksykologia, srebrzyca).
Opisy przypadków i przeglądy dotyczące srebrzycy (PubMed / przeglądy i opisy przypadków PMC).
Strony FDA dotyczące srebra koloidalnego i dozwolonych dodatków barwiących w kosmetykach.
Nasze wsparcie i niezawodność
Oceny bezpieczeństwa oraz więcej na www.toxhb.net





Komentarze